Notendahluti
Notendahlutinn samanstendur af GPS móttökurum sem geta verið
mismunandi að gæðum og gerð. GPS móttakararnir taka á móti radíómerkjum
frá gervitunglum geimhlutans og breytir þeim í staðsetningu í fjórum víddum
x,y,z og tíma. GPS móttakarar eru notaðir til leiðsögu, staðsetninga,
tímamælinga auka annarra rannsókna.
Leiðsaga er hin upprunalegi tilgangur GPS kerfisins. GPS móttakarar
eru gerðir fyrir flugvélar, skip, bíla og sem handtæki.
GPS kerfið er notað til nákvæmnisstaðsetningar t.d. vegna landmælinga og
jarðvísinda þar sem mæla þarf rek jarðskorpunnar. Þær mælingar eru gerðar
með tveimur eða fleiri landmælinga GPS móttökurum.
Landmælinga GPS móttakarar leiðrétta staðsetningar sínar með svipuðum hætti
og DGPS tæki en nota aðra tækni til að staðsetninga þannig að möguleiki er
á staðsetninganákvæmni innan við einn sentimetra. Til að ná þessari nákvæmni
er nauðsynlegt að nota tvö eða fleiri tæki þar sem að minnsta kosti eitt er
á þekktum punkti.
Tvennskonar möguleikar eru á mælingu, rauntímamælingu eða
stöðumælingu. Rauntímamæling virkar þannig að GPS móttakari sem er
á þekktum punkti sendir leiðréttingu á staðsetningu sinni með örbylgjusendi
til tækis sem er á óþekktum punkti eða er á hreyfingu. Í stöðumælingu er
mæligögnum safnað í tölvuminni GPS móttakaranna og síðan er reiknað úr
mælingunni í sérstökum hugbúnaði.
Tímamerki GPS kerfisins eru notuð t.d. vegna stjarnfræðirannsókna, símakerfis,
rannsóknastofa auk annarra nota, þar sem stilla þarf klukkur með mikilli nákvæmni.
Þar sem GPS kerfið er byggt til hernaðarnota þá geta hernaðaryfirvöld
í Bandaríkjunum stjórnað nákvæmninni sem notendur fá eins og gert var fram til ársins 1990. Fyrir 1990 var staðan þannig að þeir sem höfðu heimild
hernaðaryfirvalda til notkunar á kerfinu höfðu yfir svokölluðun
nákvæmnishluta að ráða (PPS, Precise Position Service) og er þá
nákvæmni staðsetningar notenda:
Lárétt: 22m.
Lóðrétt: 27.7m.
Tími: 100 nanósekúndur.
Þar sem hernaðaryfirvöld höfðu ekki áhuga á að almennir notendur hefðu
aðgang að nákvæmnishluta kerfisins byggðu þau skekkju í kerfið sem
veldur því að nákvæmni almenna hlutans er:
Lárétt: 100m.
Lóðrétt: 156m.
Tími: 340 nanósekúndur.
Þar sem nákvæmni almenna hlutans er ekki nægileg fyrir ýmsa notendur
hefur verið byggt leiðréttingakerfi DGPS (Diffrential GPS). DGPS
vinnur þannig að GPS tæki sem er staðsett á þekktum punkti mælir
stöðugt og sendir með útvarpsbylgjum leiðréttingu á staðsetningunni
þannig að GPS tæki með möguleika á móttöku þess merkis hafa möguleika
á láréttri staðsetningu innan við 5m.
Landmælinga GPS tæki leiðrétta staðsetningu sína á svipaðan hátt en
nota aðra tækni til að mæla fjarlægð frá gervitunglum þannig að
möguleiki er á staðsetningu innan við einn sentimetra. Notuð eru
tvö tæki sem geta verið í allt að 30km fjarlægð hvort frá öðru og
samt mælt vegalengd milli tækjanna með nokkurra millimetra nákvæmni.
Í dag (Okt 2004) er GPS kerfið óruglað og með nýjum tækjum má fá nákvæmni allt niður að 4 m með venjulegu handtæki. Nákvæmnin getur verið breytileg vegna mismunandi aðstæðna í jónahvolfi og virkni í sólinni. Hægt er að skoða virknina á síðu hjá verkfræðistofunni, sjá hér að neðan.
Sólvirkni: Jónahvolf
Þjónusta: GPS landmælingar
Aðrir vefir: GPS vefslóðir
|